نقدی بر
" آیا بیولوژی سرنوشت زن است"
نوشته : ایویلین رید
ایولین رید این اثر را در نیمه قرن بیستم یعنی در آغاز شکل گیری موج دوم جنبش فمنیستی نگاشت
او در این اثر در پی آن است تا اثبات کند "طبیعت خواستگاه ستم دیدگی زن نیست” بلکه این امر ریشه در جامعه طبقاتی دارد.
او با برداشت خواص خود از دیدگاه مارکسیستی،مصرانه به نفی برتری مرد بر زن در دوران پیش از شکل گیری طبقات اجتمایی می پردازد و اندیشه کلیسایی" خانواده ابدی- ازلی" را یک شوخی احمقانه قلمداد میکند.
برای این که نگاهی کامل به اثر کوتاه خانم رید بیافکنیم لازم است نوشته های او را به سه بخش تقسیم کنیم زیرا قدرت ،صلابت نگارش و ادله ارائه شده در این سه بخش با یکدیگر متفاوت است.
بخش اول:
او در این بخش به تشریح نقش زنان در تبدیل "میمون به انسان می پردازد.
وی در ابتدا به تاریخ که آنرا "ساخته دست مردان و حافظ وضع موجود " میخواند یورش می برد و بیان میکند که چرا و چگونه مردان حقایق مربوط به نوع زن را در تاریخ کمرنگ جلوه می دهند.
او حتی رای علم بیولوژی به سود مردان را غیر واقعی تلقی می کند و در حقیقت با این دیدگاه وارد می شود که مردان آنچه را در وجود خود دارند برتری به حساب آورده اند و آنچه را از بیولوژی که به سود زن است بی ارزش تلقی کرده اند.
او در فرازی از کتاب خود در مقابله در مقابله با این منطق که چون زنان از لحاظ بیولوژیکی ضعیف تر از مردان هستند همواره تحت سلطه آنها خواهند بود ،چنین می نویسد:
"در حقیقت گفتن اینکه بیولوژی سرنوشت زن است به همان اندازه غلط است که بیولوژی سرنوشت مرد است؛این حرف انسان را به سطح حیوان فرو می کاهد . چون اگر زنان چیزی نیستند جز موجوداتی که بچه میزایند ،پس مردان هم چیزی جز نرهای بذر افشان نباید باشند."
او سپس به بررسی دلیل رهایی انسان از یوغ حیوانات ، یعنی"قابلیت انسانها به شرکت در فعالیت های کاری و تولید ضروریات زندگی " میپردازد تا اثبات کند "این فرهنگ است که زیست اجتماعی انسان را تعیین می کند نه بیولوژی"
بخش دوم:
چالشی که خانم رید برای اثبات نظریه اش در پیش رو دارد دو نظریه "زهدان"و "شکار" در ارتباط با کهتری زن می باشد.
در این بخش او بسیار تند و متعصبانه قلم می راند .
در ارتباط با موجودات نر چنین می نویسد : "واقعیت این است که در عالم حیوانات این جنس نر است که ناتوان است نه جنس ماده واین معلول ویژگی های مخرب تمایل جنسی نر در طبیعت است"
"حیوانات نر به دلیل این خصلت ستیزه جویی تمایل جنسی نرینه ، جدایی طلب و تفرد طلب هستندوناتوان از گرد آمدن در گروههای مبتنی بر کار متقابل"
خانم رید ماده ها را بر خلاف نرها موجودات اجتمایی می نامد و معتقد است موجودات نر ، تنها نگران خود هستند در حالیکه ماده ها در تنازع بقا نگران خود و فرزندان خود می باشند.
او سپس چنین می نویسد: "این معمولا حیوان ماده است و نه حیوان نر که به یمن ممارست مداوم در این وظایف گروهی،باهوش تر،زیرک تر،حیله گرتر و توانا تر می شود."و موجودات نر را بر اساس نوشته هایی لز "رابرت آردی" و "روبرت بریفالت" کودن تر از ماده ها مینامد و از بحث چنین نتیجه گیری می کند :"این ملاحظات نشان می دهد که در طبیعت هیچ اساسی برای نظریه زهدان وجود ندارد؛ تازه طبیعت از جنس ماده حمایت کرده است" باز بیان می کند:"در گذار از میمون به انسان طلایه داران ماده ها بودند و نه نرها"
ایولین رید سپس به" نر مسلط" در حالت حیوانی اشاره می کند و میگوید موجودات نر به دلیل ستیزه جو بودنشان سعی می کنند از طریق حذف رقبا بر دیگران مسلط شوند و حیطه عمل جنسی خود را گسترش دهند.
او در پی ارتباط این مسئله به تسلط ابدی مرد بر ماده به نکته ظریفی اشاره می کند: «این مبارزه در میان نرهاست،هر نری با نرهای دیگر در جنگ است، حتی حذف نرهای دیگر از سوی نرهای مسلط سبب ساز سلطه او بر ماده یا ماده هایی که در دسترس وی قرار گرفته اند نمی شود.تا آنجا که به ماده ها مربوط می شود،آنها ممکن است نر پیروز را تنها به عنوان بارور کننده خود بپذیرند همین و بس»
خانم رید در ادامه بیانات تند خود می گوید: موجودات نر در مراقبت از فرزندان همیاری نمی کنند و اگر موردی دیده می شود« شکل تخصصی یافته ای از تولید مثل است»اما مادران بر خلاف نرها« دلنگران بچه های خود هستند»و باز معتقد است: در حیوانات، دفاع نرها از جمع، تنها برای دفاع از زندگی خود است. همه حیوانات چنین می کنند به جز مادر که در دفاع از بچه های خود می جنگد.مشخص نیست خانم رید که دفاع نر از زندگی مادر و بچه ها تنها برای دفاع از زندگی خود می داند چگونه به این نتیجه رسیده است که دفاع ماده ها از بچه ها تنها به دلیل دفاع از خود نیست؛ از سوی دیگر نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که اساساً مقایسه بین جهان حیوانات و انسانها به نحوی که برتری یکی از دو جنس نر و ماده مشخص شود کار درستی است یا نه؟
در واقع آنچه که مسلم است این است که زندگی حیوانات با یکدیگر متفاوت است؛ اگر مادر، در بعضی از حیوانات به مراقبت و حمایت بیشتر فرزندان می پردازد و اگر تأ ثیر حیوان نر بر زندگیش فقط به عنوان بارور کننده است در بعضی دیگر از حیوانات مانند لاک پشت،مادر،پس از گذاشتن تخم و قبل از بیرون آمدن بچه لاک پشت ها از تخمشان آنها را رها می کند؛ و یا بعضی دیگر مانند زنبور عسل که زندگی گروهی دارند؛ متشکل هستند از ملکه مادر و باقی زنبورها؛ که زنبوران سرباز مأ مور دفاع کردن و یا تهییه غذا و نقش ملکه مادر در تخم گذاری می باشد.
اما رید، در نقد «نظریه شکار» در باب کهتری زن ادله بسیاری ارائه می کندتا اثبات کند، شکار مردان باعث برتری یافتن آنان بر زنان خانه نشین نشد؛ زیرا این زنان بودند که دانه های غذایی را جمع کرده و نگهداری می کردند و در اغلب روزها که مردان دست خالی از شکار می آمدند غذای خود و مردان را تأمین می کردند؛ همچنین او کار زنان را تولیدی و منجر به چرم سازی، سفالگری،خانه سازی و دارو سازی می داند و نیز رشد عقلی آنان را منجر به حکیم،پرستار و معلم شدن می داند.البته این در حالی است که در دید وی پس از این تحولات مردان همان شکارگر ساده مانده اند.
او همچنین موفق می شود اثبات کند که کوچک خواندن کار «خوراک جمع کردن»زنان و بزرگ نشان دادن شکارگری مردان در تحول بشر « یک تعصب مردانه است».
در جای دیگر نظریه شکار می آید:« قویتر و ستیزه جو بودن مردان و نیز زمین گیری زنان به علت بارداری و نگه داری از بچه ها،مردان را شکارگر تربیت کرده است» در این زمینه بخش اول را پذیرفته لیکن دلیل ناتوانی بیولوژیکی زن در ارتباط با شکار را رد می کند.او می نویسد:«جانوران ماده گوشتخوار با وجود بارداری زمین گیر نمی شوند و تا آخرین روزهای زایمان همچون نرها به شکار می پردازند.« هیچ ناتوانی زهدانی که بر ماده شیرها و ماده پلنگ ها کهتری تحمیل کرده باشد وجود ندارد.»
در مقابله با این اظهارات باید گفت:از اینکه ماده شیران و ماده پلنگان در زمان بارداری ناتوانی ندارند نمی توان نتیجه گرفت که ماده آدمی نیز در اثر بارداری زمین گیر نمی گردد.
بخش سوم:
رید، در مبحث بعد تحت عنوان « آیا زنان همیشه تحت ستم بوده اند؟» از شواهد ملموس تری استفاده می کند و با گریزی به دوران مادر سالاری از لحاظ تاریخی و خالو سالاری در جزیره ترو بریاند و بومیان استرالیا در عصر خود نشان می دهد که« پدر سالاری، سلطه مردانه و شرایط پست زنان، ویژگی هایی مربوط به دوران نسبتاً متأخر است .» و در برسی این زمینه از احترام والای سرخپوستان آمریکای شمالی به زنان که می گفتند:«همه اقتدار واقعی در وجود آنان (زنان) جا گرفته است.» استفاده نموده است.
او در مبحث پایانی تحت عنوان « تقسیم کار اجتماعی در یرابر تقسیم کار خانگی» عقب ماندگی زنان را ناشی از تقسیم ناعادلانه کار میان زن و مرد می داند و خواهان تغییر این نظام می گردد.(به زمان تألیف این اثر توجه داشته باشید) و به مقابله با عامل اصلی باز دارنده زمان خود یعنی کلیسا می پردازد:« به باور کلیسا و حافظان نظم موجود جای زن در خانه است برای خدمت به شوهر و بچه ها، چرا که خانواده همیشه وجود داشته است.»
در این برسی ها رید تمام زمینه هایی که با گسترش مالکیت خصوصی و تقسیم کار باعث عقب راندن زنان از عرصه اجتماع و اشتغال آنان به «خرده کاری های شعور بر باد رفته» شده اند به اجمال برسی کرده است.
در کل باید گفت که رید، مطلب خود را با این سؤال آغاز می کند:«آیا بیولوژی زنان نقشی در تقلیل آنها به موقعیت«جنس دوم» و حفظ این موقعیت بازی کرده است یا نه؟» و در واقع طرح این سئوال را در جامعه زیر سلطه مردان قابل درک دانسته است.
وی در برسی خود جامعه استوار بر مالکیت خصوصی، نهاد خانواده و برتری مرد را دلایل استثمار و ستم به زن و تبدیل آنان به «جنس دوم» می داند؛ در این رابطه می توانیم بگوییم که اگر چه موارد ذکر شده دلایل قاطعی برای استثمار و ستم به زن محسوب می شوند اما دلایل اصلی و ریشه ای تر این قضیه را باید در دوره های تاریخی جستجو کرد. آنچه که مسلم است در دوره ای از تاریخ، نیروی بدنی نیازهای بیشتری را برطرف می کرد؛مثلاً در دوره برده داری یا در دوره فئودالی، اجتماع یا خانواده ها متشکل از کارهایی بوده که قدرت بدنی بیشتری را طلب مینموده است؛ به همین صورت ما شاهد هستیم که نیازها در عصر حاضر تغییر نموده و کسانی کارایی بیشتری دارند و ارزشمند تر محسوب می شوند که تخصص و علم بیشتری را داشته باشند و تقسیم کار اجتماعی به گونه ای است که هر دو جنس مرد و زن دارای ارزش و کارایی یکسان هستند.
+ نوشته شده توسط ماسوری در یکشنبه پانزدهم بهمن 1385 و ساعت
16:22 |
بالارفتن میزان طلاق ازدواج های دانشجویی بمنظور کاهش آن ،راهکارهایی توسط مسئولان امر پیشنهاد و پیگیری شد. اما شاید بهتر ازهمه طرح ایجاد زمینه های ازدواج درون فرهنگی دانشجویی بود که توسط کوی دانشگاه تهران عملی شد. بدین منظور با برپایی همایش فرهنگ استانها ،زمینه آشنایی های درون فرهنگی فراهم شد و آمارها نشان داد که این طرح دربرقراری روابط موثر درون فرهنگی، بین فرهنگی و همینطور آشنایی با فرهنگ های مختلف بسیار موفق بود. 
